VPN vervangen met ZTNA: de veiligste aanpak voor hybride werken in 2026

Waarom VPN een veiligheidsrisico is geworden

VPN werd ontworpen voor een wereld die niet meer bestaat. Twintig jaar geleden werkten medewerkers op kantoor, applicaties draaiden in het eigen datacenter en remote access was een uitzondering. Een beveiligde tunnel terug naar het netwerk was logisch: wie in de tunnel zat, was vertrouwd.

Vandaag is die aanname gevaarlijk. VPN geeft een gebruiker na één succesvolle authenticatie toegang tot een heel netwerksegment, ook als die gebruiker alleen één specifieke applicatie nodig heeft. Als de credentials van die gebruiker worden gestolen, heeft de aanvaller direct bewegingsvrijheid door het netwerk. Ransomware-groepen richten zich actief op VPN-concentratoren als initieel toegangspunt, juist omdat ze een directe route bieden naar de waardevolle resources in het netwerk.

Daarbij presteren VPN's slecht in een cloud-first omgeving. Verkeer moet terug naar het datacenter voor inspectie voordat het zijn bestemming bereikt. Elke Teams-vergadering, elke SaaS-login, elke clouddocument-toegang maakt die omleiding. Het resultaat is latency, frustratie en medewerkers die hun VPN uitzetten zodra het te traag wordt, met alle security-risico's van dien.

Meer dan 65 procent van de ondernemingen ervaart jaarlijks VPN-gerelateerde security-incidenten. Dat getal is niet verrassend voor wie begrijpt hoe VPN is gebouwd: impliciet vertrouwen, brede netwerktoegang en een aanvalsoppervlak dat groeit met elk apparaat dat verbinding maakt.

Hoe ZTNA werkt: least privilege, continue verificatie en device posture

ZTNA keert het vertrouwensmodel om. In plaats van "verbonden = vertrouwd" hanteert ZTNA het principe "nooit vertrouwen, altijd verifiëren". Elke toegangspoging wordt afzonderlijk beoordeeld op basis van drie factoren: wie is de gebruiker, welk apparaat gebruikt hij en welke applicatie wil hij bereiken.

Least privilege is het operationele gevolg van dat principe. Een medewerker op de HR-afdeling krijgt toegang tot het HR-systeem en niets anders. Een contractor die aan een specifiek project werkt, ziet alleen de resources die relevant zijn voor dat project. Als die credentials worden gestolen, is de schade beperkt tot precies dat toegangsniveau, lateral movement door het netwerk is onmogelijk.

Device posture controles voegen een tweede verificatielaag toe. Voordat ZTNA toegang verleent, controleert het platform of het apparaat voldoet aan de beveiligingsvereisten van de organisatie: is het besturingssysteem actueel, is antivirus actief, is de schijf versleuteld? Als een device niet voldoet, kan de verbinding worden geblokkeerd of beperkt tot minder gevoelige resources, automatisch, zonder handmatige interventie van IT.

Continue verificatie betekent dat deze controle niet eenmalig plaatsvindt bij verbinding maar doorlopend gedurende de sessie. Verandert de locatie van de gebruiker, zakt het device-posture niveau of detecteert het systeem afwijkend gedrag, dan kan de toegang automatisch worden ingetrokken. Dat is fundamenteel anders dan VPN, waarbij een eenmaal opgezette tunnel blijft bestaan totdat de gebruiker hem handmatig sluit.

Universal ZTNA van Cato: één policy voor iedereen, overal

De meeste ZTNA-oplossingen zijn ontworpen voor één specifiek scenario: remote medewerkers die van buitenaf verbinding maken. Dat lost het VPN-probleem voor thuiswerkers op, maar laat de rest van de organisatie onaangeroerd. Medewerkers op kantoor vallen buiten de ZTNA-policies. Vestigingen zijn niet gedekt. Contractors krijgen een aparte toegangsoplossing.

Cato Universal ZTNA werkt anders. Het hanteert één policy voor alle gebruikerstypen, medewerkers, contractors en externe gebruikers, en voor alle locaties: op kantoor, thuis, onderweg en op vestigingen. De policies worden centraal gedefinieerd in de Cato Management Application en automatisch toegepast op alle verbindingen, ongeacht hoe of waarvandaan iemand verbinding maakt.

Cato biedt drie onramps die samen het volledige toegangslandschap dekken. Managed devices verbinden via de Cato Client, beschikbaar voor Windows, macOS, iOS, Android en Linux. Vestigingen en branch offices verbinden via de Cato Socket met zero-touch deployment. En unmanaged devices, BYOD en contractors, verbinden via de Cato Browser Extension zonder dat nieuwe software hoeft te worden geïnstalleerd. Alle drie de onramps vallen onder hetzelfde policy model en dezelfde beveiligingslaag van Cato SSE 360.

Voor organisaties die overwegen van SSE naar volledige SASE te migreren is het van belang te weten dat Cato Universal ZTNA een module is op hetzelfde platform als SD-WAN en SSE. Starten met ZTNA sluit de weg naar volledige SASE niet af, het opent hem. Meer over die keuze lees je in ons artikel over SASE vs SSE: keuzehulp voor jouw organisatie.

BYOD en contractors: de vergeten aanvalsvector

In de meeste bedrijven is een aanzienlijk deel van de gebruikers niet in dienst maar verbindt wel met bedrijfssystemen. Contractors, externe consultants, partners en medewerkers die hun eigen apparaat gebruiken. Volgens het Verizon Data Breach Investigations Report 2025 betrof 46 procent van de gecompromitteerde systemen met bedrijfscredentials unmanaged devices.

Het beveiligen van deze gebruikers heeft lang geroepen om een lastige afweging: je kunt ze niet verplichten bedrijfssoftware te installeren, maar je kunt ze ook niet onbeveiligd laten verbinden. Traditionele oplossingen, VPN, aparte enterprise browsers, introduceerden frictie, extra beheerlasten en aparte policy-frameworks die moeilijk synchroon te houden zijn met de rest van de organisatie.

De Cato Browser Extension elimineert deze afweging. De extensie is een lichtgewicht Chrome-extensie die ZTNA-toegang levert via de bestaande browser van de gebruiker, zonder nieuwe software, zonder nieuwe interface en zonder aparte policy-set. IT hoeft geen nieuwe regels aan te maken: de extensie handhaaft dezelfde ZTNA-policies die al actief zijn voor de rest van de organisatie. Alle sessies lopen via Cato SSE 360, dezelfde inspectie, dezelfde DLP, dezelfde logging, als bij managed devices. Geen extra licentie of SKU vereist; inbegrepen bij de Cato ZTNA user-based licentie.

ZTNA en NIS2, aantoonbare toegangsbeveiliging voor auditors

De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse implementatie van NIS2, streeft naar inwerkingtreding in Q2 2026. De wet vereist onder meer aantoonbare toegangsbeveiliging voor alle systemen en gebruikers, documentatie van toegangsbeleid en een audittrail van wie wanneer toegang had tot welke resources.

VPN voldoet hier structureel niet aan. Logging is beperkt, policies zijn moeilijk te documenteren en het brede netwerktoegangsmodel maakt het aantonen van least privilege vrijwel onmogelijk.

ZTNA is technisch ontworpen om precies deze vragen te beantwoorden. Cato Universal ZTNA levert centraal beheerde, identiteitsgestuurde policies die per gebruiker, per applicatie en per device aantoonbaar zijn. De unified logging van het Cato-platform verzamelt alle toegangsgebeurtenissen in één audittrail, exporteerbaar voor compliance-rapportages. Device posture checks documenteren automatisch aan welke beveiligingsvereisten apparaten voldeden op het moment van toegang.

Voor organisaties die hun NIS2-traject willen starten is ZTNA een van de snelste en meest directe manieren om aan de toegangsbeveiligingsvereisten te voldoen. Lees hoe dit breder aansluit op NIS2-compliance in ons artikel over NIS2-compliance met één platform. En voor organisaties die Zero Trust breder willen doorvoeren biedt ons artikel over Zero Trust implementatie in de praktijk een praktische roadmap.